Kerkük ve Nahçıvan’da iki tarihi eser bir elmanın iki yarısı gibidir

Tarihte
"ikiz" olarak bilinen ve birbirine çarpıcı biçimde benzeyen yapılar
var. İşte Kerkük Kalesi’nde “Gök Kümbet” ve Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nde “Nuh
Peygamber’in Türbesi” mimarisiyle bu iki tarihi eser neredeyse aynı tasarıma ve
oranlara sahiptir. Bu iki tarihi eser, cephe detaylarıyla birbirinin adeta ayna
görüntüsüdür.

“Türk
mirasının bir şaheseri: Gök Kümbet”

 Gök
Kümbet, 1361 yılında Celayirliler döneminde 820 metre kare alan ve 17 metre
yüksekliğindeki yapı, iki katlı, sekiz köşelidir. Kale’nin içinde 700 yıldır
günümüze kadar ayakta kalabilen Türk mirasının bir şaheseridir. Üstündeki
yazıttan da anlaşıldığı gibi kümbet 14. yüz yılda Selçuklu hanedanına mensup
Buğday Hatun için yaptırılmıştır.

Gök
Kümbet’in sekizgen olan orijinal çatısı yıkılıp yerine Selçuklu Türklerinin
hiçbir dönemine rastlanmayan şekilsiz bir yapı oluşturuldu. Ayrıca çalışmalar
sırasında Gök Kümbetin gövdesini oluşturan tuğlalar ve duvarlarını süsleyen
Türk çini motifleri kırılmış ve dökülmüştür. Yapılan tahribatlar tüm
açıklığıyla ortada durmaktadır. 700 yıllık Gök Kümbet eski hali ile dururken ne
oldu da bir anada bu Türk tarihi mimari eserin yapısı değiştirildi ve tahribata
uğratıldı, bu tahribatın amacı neydi?

Onarım
ne demektir? tamirat, tamir, bir yontunun, bir yapının bozulmuş yerlerini
yeniden yapma, ilk durumuna getirme, restore etme, yani onarım bir yapının
şeklini değiştirmeden tamiridir. Ama gelin görün ki Gök Kümbete yapılan işlem
onarım değil  tahribattır. Yani herkesin gözü önünde Kerkük’te 700 yıllık
Türk tarihi eserin yapısı değiştiriliyor ama ne yazık ki kimseden ses yok.

Türk
ve yabancı kaynaklara göre Gök Kümbet’in çatısı sekiz köşeli olarak tarif
edilmektedir. Bu yeni ve şekilsiz yapı ne Selçuklular nede Celalıylıların
hiçbir dönemine ait böyle bir mimarı tarz bulunmamaktadır.

Kerkük
Kalesi’nin kalbinde yükselen Gök Kümbet, asırlardır şehrin Türk kimliğine
tanıklık ediyor. Türk mimarisinin izlerini taşıyan bu tarihî yapı; Kerkük’ün
yalnızca taşlara işlenmiş geçmişini değil, yaşatılan kültürel hafızasını da
günümüze ulaştırıyor. Kerkük şehrinin simgesi olan Kerkük Kalesi ve Kerkük’ün
her köşesinde sizi Türk tarihi eserler karşılar ve Kerkük’ün her köşesi tarih
ve medeniyet kokuyor.

“Nahçıvan’da Nuh
Peygamber’in Türbesi”

 Nahçıvan
Özerk Cumhuriyeti’nde bulunan Nuh Peygamber’in Türbesi veya
bilinen adıyla Nuh’un Kümbeti, sekizgen köşeli bir gövdeye ve piramidal (çadır
benzeri) bir çatıya sahip tarihi bir yapıdır. Alt katındaki mahzene merdivenle
inilen türbe, Nahçıvan’ın en eski kalesi olan ve “Köhne Gala” diye
isimlendirilen yerdedir.

Kerkük
Kalesi’nde Gök Kümbet ve Nahçıvan’da Nuh Peygamber’in Türbesi, detayları
ile birbirinin adeta ayna görüntüsüdür.

Irak
Türkmen Gazeteciler Cemiyeti Dış İlişkiler Sorumlusu Dr. Kürşat Çavuşoğlu